Het ambacht

Het ambacht

Duval - Het ambacht

Doet u mij maar twee patat, een frikandel speciaal en wat wil jij? Ze kijkt aandachtig naar het bord boven de frituur die heel de achterwand beslaat. Roest vrij staal dat glimmend gepoetst ons vertelt dat deze zaak goed is. De dames en enkele heer in net ogende bedrijfskleding. Het petje op het hoofd om die ene haar in je saus te voorkomen. Het is druk, we stonden in de rij. Ik erger me niet aan het feit dat ze die tijd niet benutte om tot een keuze te komen. We staan voor de kassa, dit is ons moment. Daarna controleert het personeel in deze zaak onze tijd weer.

De beste friet koop je in de zaakjes waar de iets oudere man zelf het overhemd voor deze dag uit heeft gekozen. Vaak zwart, in verband met de vlekken. Of een andere kleur, dan liefst met print, waarop het niet zo opvallen zou. Waar een stukje pleister over de prijs geplakt is omdat het er echt niet voor te doen is. Er twintig cent bij moest om rond te komen. Daar waar twee sigaretten voor vijftig cent worden verkocht. Vind die zaken maar eens! Blij lopen we daar weg, met een tas vol te veel friet, een frikandel speciaal en een, nou ja, vooruit een kaassoufflé. Gewoon omdat er niets anders vegetarisch is.

In onze frituur werken nu chinezen. Overgenomen van een Hollander. De man die van de zijkant stond te kijken hoe goed zijn zaak georganiseerd was. Achter de counter een stel wilde meiden. Mooie meiden die je als enthousiast fotograaf voor je lens zou willen hebben. Tattoo’s, lang haar of opgeschoren. Uitdagend, maar nu niet. Vlot handelen ze de zaken af. Zelden een rij. En de dame waar je betaalde was ook diegene die voor je frituurde. Ze maakte het met liefde. De handelingen automatisch, alles perfect en met aandacht. Ondertussen keek je en droomde even van die zomeravond, het prachtige strijklicht en hoe zij uitdagend in je lens zou kijken. Dat zou mooie plaatjes opleveren.

Altijd keek ik. Het witte heft van het mesje. De frikandel bijna in tweeën. Net niet, dan in de frituur. De binnenkant net zo gefrituurd als de buitenkant. Dan de mayo, die fritessaus is. Ruim gevuld met verse grof gesneden uitjes. Vervolgens de curry, een klein beetje over de frikandel stromend. Smullen voor je at. De glimlach, de wens dat het eten vooral smakelijk zou zijn. Het duurde altijd te kort, deze ervaring. Ik kwam al in die zaak met mijn vader. De rechthoekige tegeltjes aan de wand. Witte jasjes, stofjassen, doktersjassen, nee! De kleding die past bij de kok, de mensen die frituren. Er een gezin stond en de man naar mij lachte. Mijn hand in die van mijn vader en hij vroeg of ik net zo ondeugend was als de man die mijn hand liefdevol vasthield.

Mijn vader lachte wat. Blijkbaar wist die man in de witte jas veel meer over mijn vader dan hij mij ooit vertellen zou. Het café op de kop van de winkel. Een deur die altijd openstond tussen tap en frituur. Zodat ze horen zouden als een jeneverglas moest worden gevuld of er behoefte was aan een bittergarnituur. Twintig jaar geleden? Ik denk dat het zo lang geleden al was. Het café ging weg bij gebrek aan publiek. Het moet de tijd van de overname zijn geweest. De familienaam op het grote bord boven de ingang vervangen door zoiets als ‘snack corner’. Het was voor mij veel meer. Een plek in mijn dorp, een pleisterplaats, een plek waar mensen samenkomen.

Maar ‘snack corner’ is zo veel duidelijker. Je kon er eenvoudig eten en alles was goed. Nu zitten er chinezen. Met diploma’s en verklaringen die mij niets zeggen. Mensen die hun kinderen op de basisschool hebben waar de mijne ook komen, maar nauwelijks Nederlands praten. Alsof ze op drie zondagen hebben geleerd om nummers in een soort Nederlands uit te spreken waarvan ze vermoeden dat wij het begrijpen. Bij nood kan je altijd nog het symbool vergelijken wat bij het nummer moet horen. Ik krijg mijn frikandel speciaal er nog steeds. Nooit meer is de frikandel doorgesneden. De saus ergens onderin het bakje, uitjes moet je zoeken en veel meer curry dan fritessaus.

Dat is niet erg. Ik heb lang gedacht dat het mijn verzet was tegen de acceptatie van een multiculturele samenleving. Een frikandel in veel culturen niet gegeten wordt. Niet omdat de mensen niet willen, maar het domweg niet mag. Zij niet kiezen voor slachtafval, de kans op varken willen voorkomen of weet ik veel. Goed, dat mijn frikandel met zijn afmetingen beter rechtopgezet naast de zak friet past begreep ik wel. Maar je doet het niet. Begrijpen ze het niet? Weten ze echt niet dat de saus zakt. Je ergens half in de zak, zelfs zonder reclame, je saus terugvind waar bovenop die enkele veel te fijne uisnipper drijft.

Ik kan het natuurlijk vragen. Zeggen hoe het moet. Maar frituren is toch een ambacht? Je koopt toch niet om mensen terecht te wijzen. Of vreesde ik de discussie? Hoe ze zou schreeuwen dat discrimineren niet fijn is. Haar bescheiden karakter er voor zorgde dat ze altijd als laatste in de bus stapte. Al die jaren dat ze in een keuken in pannen roerde en bakjes vulde ergens in een tent midden in de stad. Ver, voor ze de getallen kon noemen. Zeker wist dat al die mensen die haar niet lijken te begrijpen wel konden verstaan. Misschien verlangde ik wel gewoon naar het ambacht. Blij en een beetje trots kijken hoe het werd gedaan. Aan de handelingen zien dat de keuze voor deze winkel een juiste was: hier werd het ambacht verstaan!

Dus ging ik op zoek naar een nieuwe leverancier. Ik wilde mijn frikandel speciaal! Zoals het moest, met de vaardige hand die de delen deelde. Het gemak waarmee de saus tussen de delen kwam, de uien in een ruime hoeveelheid gelijkmatig werden verspreid. Nee, discrimineren wijs ik af. Maar nu koos ik toch voor een blanke zaak. Waar kinderen van echte Nederlandse ouders met hun achttien jaar de mooie huid voorzien van een dikke laag vet door frituurdampen. Die kinderen hadden toch vaders die moesten weten hoe! Tot mijn teleurstelling zag ik geen mes. De saus was weinig. Bij het inpakken werd mijn frikandel rechtop gezet. Extra aandacht aan wiskunde in het onderwijs had mij niet gered.

Ik was teleurgesteld. Even maar. Zelfs de petjes tegen die ene haar in je saus hadden mij niet gegeven wat ik zo verlangde. Het ambachtelijke, de echte, dat zoals het vroeger… Ja zoals ik vroeger was. Ik at en berustte. De wereld was veranderd. Blijkbaar was de receptuur of tenminste de bereidingswijze veranderd. Ik was ouder geworden, een generatie voorbij gegaan. Mijn smaak, mijn voorkeuren waren blijven steken in een vorige eeuw. Ik ging opzoek, probeerde overal. Reisde naar de Bijlmer en koos een frituur waar het nog goed moest gaan. De hindoestaanse, pakistaanse, iraanse, koerdische, half mexicaanse bediende in een zaak waar halve kip, roti, grote bakken met eten wat ik niet kende naast elkaar staan, hielp mij niet.

Hij hielp haar. Hij vroeg of er curry of tomatenketchup op de speciaal moest. Blij dat er tenminste een friteszaak bestaat waar gewoon tomatenketchup is. Maar verward door zijn vraag vreesde ik het ergste. De frites was veel voor weinig in een grote zak dubbel verpakt. De snacks bovenop. Horizontaal zodat de saus niet onevenredig verdeeld zou zijn. De snede, nauwelijks diep, achteraf gemaakt. En ik berustte. De wereld was veranderd, in vele opzichten. Ik keek vast anders. Zag meer kleuren. Kon genieten van een drammend kind in een wagen. Niet stil te krijgen door zijn moeder. We zwaaiden en hij wees mij op de lamp. Die zag ik voorheen niet. Langzaam werd ik wijzer en die frikandel… Wat nou frikandel?

Advertenties

Over ghduval

Wat hier staat is echt, tenminste toch echt in het hoofd van Duval en kan dus niet gebeurt zijn. Uitschrijven van gedachten niet meer dan een vriendelijk gebaar zodat u mee kunt lezen, verwonderen, afwijzen of omarmen. Deze weblog is het aambeeld waarop wordt gesmeed. De mens in al zijn verschillende vormen het ijzer wat gesmeed wordt. De gedachten en vele kronkels van Duval zijn de hamer die ritmisch neervalt. Nu alleen de warmte nog. Dat bent u, webloglezer (v/m), het is aan u het vuur hoog op te stoken zodat het wonder van de smid te bewonderen valt.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Een reactie op Het ambacht

  1. zelfstandigjournalistantwerpen zegt:

    Een frikandel is nu bepaald geen topproduct van de Hollandse keuken …

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s